कुक्कुटपालनातून लाखो रुपये कसे कमवायचे

सध्या इंटरनेटमुळे भारतीय लोक त्यांच्या आरोग्याबाबत खूप सावध झाले आहेत. आपले आरोग्य सुधारण्यासाठी, अंडी मोठ्या प्रमाणात वापरली जातात. या कारणास्तव अंडी उत्पादनाची अधिक गरज असून त्यासाठी पोल्ट्री फार्मचा व्यवसाय वाढू लागला आहे. कुक्कुटपालन ही ग्रामीण भागातीलसर्वोत्तम व्यवसाय कल्पना आहे. कारण ग्रामीण भागातील व्यवसायात तो प्रमुख मानला जातो.

नाबार्डच्या अहवालानुसार अंडी उत्पादनात भारताचा समावेश अव्वल 5 देशांच्या यादीत आहे. या लेखात तुम्हाला कुक्कुटपालन कसे करावे, पोल्ट्री फार्म शेडची किंमत किती आहे, पोल्ट्री फार्म तयार करण्यासाठी किती खर्च येतो आणि कुक्कुटपालन व्यवसाय कसा सुरू करावा याबद्दल संपूर्ण माहिती देण्याचा प्रयत्न केला आहे . सध्या आधुनिक पोल्ट्री फार्म खूप विकसित झाले आहेत ज्यासाठी किमान मनुष्यबळ आवश्यक आहे. अनेक कामे स्वयंचलित होतात.

कुक्कुटपालन माहिती (पोल्ट्री फार्म माहिती)
कुक्कुटपालन हा पशुपालनाचा एक प्रकार आहे ज्यामध्ये कोंबडी, बदके, टर्की आणि गुसचे मांस किंवा अंडी उत्पादनासाठी पाळीव पक्षी पाळले जातात. कोंबड्यांचे पालन बहुतेक कुक्कुटपालन (चिकन फार्म) मध्ये केले जाते. सध्या, एका अंदाजानुसार, भारतात 50 लाखांहून अधिक लोक कुक्कुटपालन करत आहेत.कुक्कुटपालन हा असा व्यवसाय आहे की आपण कमी भांडवल, कमी वेळ, कमी श्रम आणि कमी जागेत सुरुवात करू शकतो. ग्रामीण भागात हा व्यवसाय अधिक चालतो.

कुक्कुटपालन प्रकार
कुक्कुटपालना दोन प्रकारचे आहे.

ब्रॉयलर पोल्ट्री :- मांसासाठी कुक्कुटपालन
लेयर पोल्ट्री:- अंडी उत्पादनासाठी पोल्ट्री फार्म किंवा पोल्ट्री फार्मिंग

भारतात पोल्ट्री फार्म कसा सुरू करायचा
चिकन फार्म कसे उघडायचे ते शिका. काही स्टेप्स फॉलो करून तुम्ही चांगला कुक्कुटपालन व्यवसाय करू शकता.

  • कोंबडी फार्म उघडण्याच्या पद्धतीमध्ये प्रथम कुक्कुटपालन, ब्रॉयलर किंवा लेयर पोल्ट्री फार्मिंगचा प्रकार निवडा.
  • चिकन फार्मसाठी जागा निवडा
  • निवडलेल्या ठिकाणी शेड किंवा पोल्ट्री फार्म सेटअप तयार करा
  • पिलांसाठी चांगल्या कुक्कुटपालन केंद्राशी संपर्क साधा
  • चिकन फीड किंवा अन्न व्यवस्था करा
  • कोंबडी पाळताना घ्यावयाची काळजी जाणून घ्या
  • जेव्हा आवश्यक असेल तेव्हा प्रशिक्षण घ्या
  • ब्रॉयलर कोंबडी विकण्यासाठी, बाजार निश्चित करा आणि प्रथम संपर्क करा.
  • लेयर पोल्ट्री फार्मिंगमध्ये तुम्ही अंड्यांचा बाजार निश्चित केला पाहिजे.

कोंबडीचे फार्म तयार करण्यासाठी किती खर्च येईल:-

जर तुम्ही एक हजार कोंबड्यांसाठी फार्म तयार केले तर तुम्हाला सुमारे 1000 ते 1500 चौरस फूट जागा लागेल. एवढ्या जागेतील पोल्ट्री फार्म शेड तयार करण्यासाठी सुमारे 50 हजार रुपये खर्च येणार आहे. गुणवत्तेनुसार ही रक्कम कमी-जास्त असू शकते. यासोबतच तुम्हाला काही खांबही बनवावे लागतील आणि मोठ्या स्टोअरची गरज आहे, कोंबड्यांचे खाद्य ठेवण्यासाठी तुम्हाला 1 ते 1.5 लाख रुपये लागतील.

तुमच्याकडे आधीच अशी जागा असेल तर हा खर्च वाचेल. तुमच्या पाण्याच्या व्यवस्थेवर 10,000 रुपयांपर्यंत खर्च होऊ शकतो. आधीच पाण्याची टाकी असेल तर त्याची गरज भासणार नाही.कुक्कुटपालन शेड कसे तयार करायचे असा प्रश्न तुम्हाला पडत असेल, तर तुम्ही तुमच्या जवळच्या कोणत्याही पोल्ट्री फार्मला भेट देऊ शकता. त्या जागेची पाहणी करून तुम्ही ते सहज तयार करू शकता. आता आपल्याला कोंबड्यांना पाणी देण्यासाठी काही उपकरणे आवश्यक आहेत, ज्याचे आम्ही खाली वर्णन करतो.

चिकन फार्म बनवण्याचा नकाशा:-

  • शेडची रुंदी किमान ३० फूट ठेवावी आणि आवश्यकतेनुसार लांबी ठेवावी. जर तुम्हाला १५०० चौरस फूट जागा, लांबी ५० फूट आणि रुंदी ३० फूट हवी असेल, तर एकूण जागा ३०X५० = १५०० चौरस फूट.
  • शेडच्या दोन्ही बाजूला जाळी असून दोन्ही बाजूला भिंत टाकण्यात आली आहे. जाळीची बाजू नेहमी उत्तर-दक्षिण दिशेला ठेवावी जेणेकरून हवा जाऊ शकेल. कारण बहुतेक वारे उत्तरेकडून दक्षिणेकडे वाहतात. जाळीची बाजूची भिंत अर्ध्या फुटापेक्षा जास्त ठेवू नये.
  • शेड फ्लोअर कॉंक्रिट करा
  • शेडचे छत सिमेंटच्या पत्र्याने बनवा जेणेकरून उन्हात जास्त उष्णता लागणार नाही. हे सिमेंट पत्रे शेडच्या बाहेर 3 फूट बाहेर काढा जेणेकरून पावसात पाणी आत येऊ नये.
  • शेडचे छप्पर उताराचे असून ते मध्यभागी 15 फूट उंच आणि बाजूंनी 10 फूट उंच असावे. म्हणजेच झोपडीला आकार द्यावा लागतो.
  • शेडच्या आत वीज, उन्हाळ्यात पंखे आणि कुलर आणि रात्री चांगले दिवे आणि हिवाळ्यात गरम हवेच्या भट्टी किंवा इलेक्ट्रिक हिटरची व्यवस्था करा.
  • दोन शेड शेजारी शेजारी बनवू नका, एक लांब शेड बनवून त्यामध्ये दोन शेडचे रूप देण्यासाठी भिंती काढणे चांगले.

कुक्कुटपालनासाठी कोंबडी आणल्यावर जमिनीवर भुसा पसरवावा लागतो, जो 2 ते 4 इंच जाडीचा थर असतो.

भुसा म्हणून तुम्ही लाकडाची भुकटी, भाताची भुसी, भुईमूगाची भुसी इत्यादी वापरू शकता.
भुसा अगदी नवीन पसरला पाहिजे, तो पावसात भिजता कामा नये.

पोल्ट्री फार्म मध्ये ब्रूडिंग
जेव्हा पक्षी आपल्या पिलांना पिसांनी झाकून उष्णता देतात तेव्हा त्याला ब्रूडिंग म्हणतात आणि कोंबड्यांसाठी देखील हे खूप महत्वाचे आहे, जर तुम्ही ब्रॉयलर कोंबडी पाळत असाल तर हे तुमच्यासाठी नाही.

  • पिलांच्या योग्य विकासासाठी ब्रूडिंग हा एक आवश्यक घटक आहे.
  • ब्रूडिंग करताना चूक झाली तर पिल्ले आजारी किंवा अशक्त होऊन ५ ते ७ दिवसांत मरतात.
  • तुम्ही त्यांना वेळोवेळी अन्न आणि पाणी दिल्यानंतरही त्यांची वाढ होत नाही.
  • गॅस भट्टीतून ब्रूडिंग दिले जाते, ज्याला मोठे चूल देखील म्हटले जाऊ शकते.
  • सध्या बाजारात गॅस ब्रूडरही उपलब्ध आहेत.
  • अधिक वॅट विजेचे बल्बही वापरले जातात. ते खूप कमी लागवड आहेत.

कुक्कुटपालनाचे फायदे

  • कमी भांडवलासह अधिक फायदेशीर व्यवसाय
  • विशेष अभ्यासक्रमाची आवश्यकता नाही
  • बाजारात मांस आणि अंड्याला अधिक मागणी आहे
  • लहान सुरुवात करू शकता
  • कमी वेळेत अधिक कमाई करणे सुरू करा
  • अधिक देखभाल आणि दुरुस्तीची आवश्यकता नाही
  • पोल्ट्री फार्म परवाना आवश्यक नाही, तरीही तुम्ही ते करू शकता
  • हा शेतीशी निगडीत व्यवसाय आहे, त्यामुळे शेतकरी झाल्यामुळे कर लागत नाही.
  • त्यांना जगभरात मागणी आहे
  • मार्केटिंगची गरज नाही तुम्ही तुमच्या जवळच्या बाजारपेठेत किंवा कोणत्याही कंपनीला थेट विक्री करू शकता
  • यामध्ये घरातील सदस्यच सहकार्य करू शकतात, विशेष कौशल्याची गरज नाही.
  • सोपे बँक कर्ज

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top